Kanaal ecologische corridor | Newsletter 15 | november 2026
   
 
Vogelatlas van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest 2022-2024,
eerste resultaten (28 november 2025)

Vertaling van het volgende artikel: Atlas des Oiseaux de la Région de Bruxelles-Capitale 2022-2024, premiers résultats - Aves

Context

Van de lente van 2022 tot en met de winter van 2025 doorkruisten een honderdtal ornithologen heel Brussel, op zoek naar broedvogels en wintergasten. Het Gewest werd verdeeld in 198 vakken van 1 vierkante kilometer. Binnen elk vak was een ornitholoog verantwoordelijk voor het rapporteren van het geschatte aantal broedvogels en wintergasten voor elke vogelsoort. Die verantwoordelijke moest ook een zo goed mogelijk bewijs van broedgevallen opsporen, om er zeker van te zijn dat de waargenomen vogels effectief een nest hadden in een bepaalde zone.

Het project werd geleid door Aves, de vogelafdeling binnen Natagora, in samenwerking met Natuurpunt Studie en maakt deel uit van een openbare aanbesteding die Leefmilieu Brussel uitschreef. De update van de Atlas van Broedvogels past in een beleid van onderzoek naar de fauna en flora van Brussel aan de hand van verschillende atlassen (reptielen en amfibieën, zoogdieren, flora (nog te verschijnen)) die steunen op burgerparticipatie.

Na de atlas van 1989-1991 (Rabosée et al., 1995) en die van 2000-2004 (Weiserbs & Jacob, 2007) is dit de derde atlas over de avifauna van het hoofdstedelijk gewest die Aves publiceert. Met andere woorden, we hebben intussen meer dan dertig jaar ervaring opgebouwd in het opvolgen van de vogels in Brussel.



In afwachting van een nog completer werk, met kaartjes en effectieve aantallen broedvogels en wintergasten in Brussel (eerste atlas in zijn soort!), hebben we alvast de eerste resultaten over broedvogels in Brussel gepubliceerd. Klik op de knop hieronder om de resultaten in te kijken.

Atlas van Broedvogels in Brussel downloaden (enkel in het Frans beschikbaar)

Enkele resultaten

De kleine mantelmeeuw (Larus fuscus).
Foto: Maurice Segers.
In vergelijking met de vorige atlas (103 soorten) komen er 102 broedvogels in Brussel voor. De situatie is dus stabiel, maar toch zijn er 15 soorten – waarvan twee exotische – die niet meer als broedvogel genoteerd werden (matkop, kneu, koekoek, zwarte zwaan, Magelhaengans…) en er hebben zich ook 14 nieuwe soorten gevestigd (krakeend, meeuwen, waterral, Cetti’s zanger…). De verdwenen soorten zijn vooral soorten die 20 jaar geleden al heel beperkt aanwezig waren en achteruit gingen.


Nadat hij in de jaren 1950 uit Brussel verdwenen was,
is de roek terug. Er werden verschillende kolonies waar-
genomen, met een totaal van 180 tot 229 nesten.
Foto: Wesley Poelman.

De meeste soorten van open en halfopen milieus (braakliggende terreinen, landbouwvlaktes…) gaan er op achteruit en sommige zijn verdwenen. Over het algemeen groeit de populatie van vogels van vochtige milieus en breidt die zich uit binnen Brussel, dankzij een gunstige evolutie van de soorten in Europa en vogelvriendelijke ingrepen door openbare overheden.

De atlas laat ook mooi zien welke terreinen het meest interessant zijn voor vogels in Brussel. Het zal niet verbazen dat het Zoniënwoud, Neerpede en het Koninklijk Domein van Laken de meest soortenrijke vakken binnen het raster zijn. Over het algemeen komen er in de vakken langs het kanaal meer soorten voor dan vroeger.

Deze nieuwe Atlas van Broedvogels is een instrument waarmee de beheersmaatregelen op het vlak van milieu en de openbare ruimte van de laatste twintig jaar in Brussel geëvalueerd kunnen worden. De atlas helpt ook om acties voor het verbeteren van de staat van instandhouding van bepaalde soorten voor te bereiden. Hij vormt ook een wetenschappelijke basis voor politiek beleid.

Aves wil graag alle vogelaars bedanken die hebben deelgenomen aan dit gigantische vogelproject voor Brussel!

Nu volgt nog een analyse van de winterwaarnemingen en een meer gedetailleerde analyse van de resultaten voor de broedperiode. Over enkele maanden zou bekend moeten worden wanneer een allesomvattende atlas gepubliceerd wordt, maar dat zal nog even duren.

 

Terug naar de inhoudsopgave >