SCHEEPVAART: Zeeschelde als transportas

In de vorige editie van deze nieuwsbrief zoomden we in op het geactualiseerde Sigmaplan met als belangrijk concept 'ruimte voor de rivier'.

Ook de scheepvaartfunctie van de Zeeschelde is belangrijk. Het is wellicht de oudste scheepvaartweg van Vlaanderen.
Transport over het water is immers een goedkoop, energiezuinig, veilig en milieuvriendelijk alternatief voor het wegtransport. De Vlaamse regering neemt dan ook tal van maatregelen om het goederenvervoer via de binnenvaart te stimuleren. Als waterwegbeheerder zet Waterwegen en Zeekanaal NV (W&Z) deze in praktijk om.
Een intussen welbekend en succesvol instrument dat ze hiervoor bijvoorbeeld gebruikt, is de publiek-private samenwerking (PPS) voor de bouw van laad- en losinfrastructuur. Als een bedrijf niet of onvoldoende beroep kan doen op bestaande laad- en losinstallaties voor een modal shift1 naar de waterweg dan kan met de PPS, dankzij een bundeling van knowhow en een gedeelde financiering, een laad- en losinfrastructuur op maat worden gerealiseerd.

Sinds de start van dit instrument in 1998 zijn er in Vlaanderen 134 bedrijven die een aanvraag indienden. 63 van deze projecten zijn operationeel, de andere zijn in uitvoering of voorbereiding. In totaal zijn hierdoor ruim 2,5 miljoen vrachtwagenritten over de weg vermeden, waarvan meer dan 640.000 in 2007.
Ook langs de Zeeschelde en haar zijrivieren zijn reeds PPS-kaaimuren gerealiseerd. Eind 2007 is bijvoorbeeld de nieuwe loskade voor de firma Etn. D. Van Riet (Belgomine) nabij de Scheldebrug te Temse in gebruik genomen.

Typische Zeeschelde

De Zeeschelde is geen kanaal maar een tijrivier met een aantal typische eigenschappen waarmee de scheepvaart moet rekening houden. Ze heeft tweemaal per dag laag- en hoogwaterstanden, geregeld dood- en springtijperiodes en in de winter ook stormtijen. Op de Boven-Zeeschelde2 kunnen bovendien wasregimes optreden die het getij voor zowel hoog -als laagwater sterk verhogen. Verder moeten schepen weliswaar geen rekening houden met sluizen en stuwen, maar wel met de vrije hoogte onder de bruggen.

De Zeeschelde is ook bochtig en heeft heel wat drempels en platen. Baggerwerken en geul-verleggingen hebben gemaakt dat de Zeeschelde door de tijden heen alsmaar beter kon bevaren worden. Dit menselijk ingrijpen vereist echter continue aandacht en werken om deze toestand in stand te houden. Gebeurt dit niet, dan neemt de rivier terug haar oorspronkelijke vorm aan. Dit alles leidt er toe dat de scheepvaart op de Zeeschelde beperkt is tot 1.350 ton in het vak van Baasrode tot de samenvloeiing met de ringvaart in Melle.

Toekomstige Zeeschelde

Uitgaande van de huidige mogelijkheden van de Zeeschelde als transportas streeft W&Z in het kader van het Vlaamse beleid om het vervoer via de binnenvaart te stimuleren, op lange termijn naar een tij-onafhankelijke vaart voor binnenschepen tot 2.000 ton. Dit zou niet alleen een goede binnenvaartverbinding creŽren tussen de Antwerpse regio en - via de Bovenschelde en de Leie - het Noord-Franse achterland, maar ook de Zeeschelde zelf als transportas ten goede komen.





Tom Vermijlen
Communicatieverantwoordelijke W&Z



1 Modal shift is de term voor het vervangen van een deel van het vervoer over de weg door andere vormen van vervoer, met name vervoer per schip of per spoor. Modal shift wordt gezien als middel om de nadelen van wegvervoer, zoals filevorming en luchtverontreiniging, tegen te gaan.
2 De Zeeschelde (= tijgevoelige deel van de Schelde op Vlaams grondgebied) wordt ingedeeld in 2 delen:
- Boven-Zeeschelde: vanaf de sluis van Gentbrugge tot het begin van de Antwerpse Rede; 77 km.
- Beneden-Zeeschelde: vanaf het begin van de Antwerpse Rede tot de Nederlandse grens: 31 km



Reacties op de nieuwsbrief en/of voorstellen voor artikels zijn welkom op: